2,4 GHz bandı, Wi-Fi tarafından tarihsel olarak kullanılan ilk banttır (1999'da 802.11b normu) ve hâlâ tüm cihazlarla en evrensel uyumlu olanıdır. 2400 ile 2483,5 MHz arasında uzanır ve ISM bantları kategorisinde (Industrial, Scientific, Medical) yer alır — dünya çapında Bluetooth, Zigbee, mikrodalga fırınlar, uzaktan kumandalar vb. ile paylaşılır.
5 GHz'in aksine, 2,4 GHz ne DFS ne de TPC dayatır: kaçınılacak radar yoktur, sadece bölgeden bölgeye değişen güç sınırları ve yasal kanal sayıları vardır. Ana kısıtlama kanal örtüşmesidir: her kanal 22 MHz kaplar ama kanallar yalnızca 5 MHz aralıklıdır, bu da 11-14 mevcut kanal arasında yalnızca 3 örtüşmeyen kanal bırakır.
- 14 kanal 1'den 14'e numaralı, 5 MHz aralıklı — kanal 14 hariç (13'ten 12 MHz uzakta)
- Kanal 1, 6 ve 11: örtüşmeyen tek üç kanal — yoğun ortamlarda tercih edilmeli (işletmeler, binalar, kentsel bölgeler)
- FCC (ABD) ve ISED (Kanada): yalnızca kanal 1-11, 1 000 mW PIRE'ye kadar
- ETSI (Avrupa): kanal 1-13, sınır 100 mW PIRE — Türkiye'de uygulanan kural (CEPT/ETSI çerçevesi)
- Japonya: kanal 1-13 normal olarak kullanılabilir, kanal 14 yalnızca 802.11b'nin eski DSSS/CCK modülasyonları için rezerve edilmiştir
WiFi 2,4 GHz - Kanal Tahsisi | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Regülasyon bölgesi | ISM Bandı 2,4 GHz2400-2483,5 MHz · lisanssız · DFS yok | |||||||||||||
| Merkez frekansı (MHz) | 2412 | 2417 | 2422 | 2427 | 2432 | 2437 | 2442 | 2447 | 2452 | 2457 | 2462 | 2467 | 2472 | 2484 |
| Kanal numaraları | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 20 MHz Kanallar | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| FCC ABD | 1 000 mW PIREKanal 1-11 izinli · İç ve dış mekan | 12-14Yasak | ||||||||||||
| ISED Kanada | FCC ile aynı1 000 mW PIRE · kanal 1-11 | 12-14Yasak | ||||||||||||
| ETSI Avrupa Birliği | 100 mW PIREKanal 1-13 izinli · İç ve dış mekan · lisanssız | 14Yasak | ||||||||||||
| ACMA Avustralya | 200 mW PIREKanal 1-13 izinli | 14Yasak | ||||||||||||
| MIC Japonya | 200 mW PIREKanal 1-13 izinli · OFDM (802.11g/n/ax) | 14Yalnız DSSS/CCK (802.11b) | ||||||||||||
| MIIT Çin | 100 mW PIREKanal 1-13 izinli | 14Yasak | ||||||||||||
Wi-Fi'nin 5 GHz bandı, ayrı ayrı düzenlenen dört U-NII alt bandına bölünmüştür. Avrupa'da (ve CEPT/ETSI çerçevesine uyan Türkiye'de), ETSI Wi-Fi ağlarının spektrumu öncelik hakkına sahip meteoroloji ve askeri radarlarla paylaşması için çeşitli zorunlu mekanizmalar dayatır.
- DFS (Dynamic Frequency Selection) — 52'den 144'e kadar olan kanallarda, cihaz yayın yapmadan önce kanalı 60 saniye (veya bir TDWR ile örtüşen 120-128 kanalları için 10 dakika) dinlemelidir. Kullanım sırasında radar tespit edilirse, erişim noktası 10 saniyeden kısa sürede kanal değiştirmelidir.
- TDWR (Terminal Doppler Weather Radar) — 5,6 ile 5,65 GHz arasında çalışan havaalanı meteoroloji radarları (kanal 120, 124 ve 128). Avrupa'da bu kanallar uzatılmış DFS taraması ile kullanılabilir kalır; Kanada ve Avustralya'da tamamen yasaktır.
- PIRE (Eşdeğer İzotropik Yayınlanan Güç, İngilizce EIRP) — İzin verilen maksimum yayın gücü. Avrupa'da sınırlar U-NII-1 iç mekan için 100 mW'tan, BFWA bağlantıları için U-NII-3 dış mekanda 4 000 mW'a kadar uzanır, bandın neredeyse tamamında DFS ve TPC zorunludur.
WiFi 5 GHz - Kanal Tahsisi | |||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Regülasyon bölgesi | U-NII-1 | U-NII-2ADFS Kanalları | U-NII-2C (Extended)DFS Kanalları | U-NII-3 | |||||||||||||||||||||
| TDWR | |||||||||||||||||||||||||
| Merkez frekansı (MHz) | 5180 | 5200 | 5220 | 5240 | 5260 | 5280 | 5300 | 5320 | 5500 | 5520 | 5540 | 5560 | 5580 | 5600 | 5620 | 5640 | 5660 | 5680 | 5700 | 5720 | 5745 | 5765 | 5785 | 5805 | 5825 |
| Kanal numaraları | 36 | 40 | 44 | 48 | 52 | 56 | 60 | 64 | 100 | 104 | 108 | 112 | 116 | 120 | 124 | 128 | 132 | 136 | 140 | 144 | 149 | 153 | 157 | 161 | 165 |
| 20 MHz Kanallar | 36 | 40 | 44 | 48 | 52 | 56 | 60 | 64 | 100 | 104 | 108 | 112 | 116 | 120 | 124 | 128 | 132 | 136 | 140 | 144 | 149 | 153 | 157 | 161 | 165 |
| 40 MHz Kanallar | 38 | 46 | 54 | 62 | 102 | 110 | 118 | 126 | 134 | 142 | 151 | 159 | — | ||||||||||||
| 80 MHz Kanallar | 42 | 58 | 106 | 122 | 138 | 155 | — | ||||||||||||||||||
| 160 MHz Kanallar | 50 | 114 | 138 | 165 (eski ISM, şimdi U-NII-3) | |||||||||||||||||||||
| FCC ABD | 1 000 mW Txİç ve dış mekan · DFS gerekli değil | 250 mW (≤ 6 dBi)İç ve dış mekan · DFS gerekli | 250 mW (≤ 6 dBi)İç ve dış mekan · DFS gerekli | 120/124/128ABD'de izinli | 250 mW (≤ 6 dBi)İç ve dış mekan · DFS gerekli | 144Yeni | 1 000 mW Txİç ve dış mekan · DFS gerekli değil | ||||||||||||||||||
| ISED Kanada | Dış mekan hariç FCCLisans gerekli > 200 mW | FCC ile aynı | FCC ile aynı | TDWRYasak | FCC ile aynı | PtP BağlantılarıDaha yüksek PIRE izinli | |||||||||||||||||||
| ACMA Avustralya | 200 mW PIREİç mekan | 200 mW PIRE DFS+TPC100 mW PIRE yalnız DFS · İç mekan | 1 000 mW PIRE DFS+TPC500 mW PIRE yalnız DFS · İç/Dış mekan | TDWRYasak | 1 000 mW PIRE DFS+TPC500 mW PIRE yalnız DFS · İç/Dış mekan | 4 000 mW PIREİç/Dış mekan · DFS gerekli değil | |||||||||||||||||||
| ETSI Avrupa Birliği | 100 mW PIREİç mekan · DFS/TPC yok | 200 mW PIREİç mekan | 200 mW PIREİç mekan · DFS/TPC | 1 000 mW PIREİç/Dış mekan · DFS/TPC | CAC 10 dkTDWR taraması | 1 000 mW PIREİç/Dış mekan · DFS/TPC | UK144 yok | Ev tipi Wi-Fi yasakBFWA 4 000 mW PIRE dış mekan (DFS/TPC, EN 302 502) · SRD 25 mW (EN 300 440) | |||||||||||||||||
- U-NII-1 / U-NII-3
- U-NII-2A / U-NII-2C
- DFS + TDWR
TDWR : Terminal Doppler Weather Radar (havaalanı meteoroloji radarı)
Hatırlanması gereken: kararlılık ve ses için DFS'siz kanalları kullanın (36–48, 149–165). Daha fazla spektrum ve daha az tıkanıklık için DFS kanallarını kullanın (52–144). DFS kanallarını etkinleştirmeden önce her zaman yerel mevzuatı ve kontrolör ayarlarını kontrol edin.
Odak — BFWA: Avrupa'da 5 GHz'in diğer kullanımı
Ev tipi Wi-Fi pratikte Avrupa'da 5 725 MHz'de durur. Ötesinde (kanal 149-165, U-NII-3 bandı), regülasyon tamamen değişir: bu frekanslar Wi-Fi'nin RLAN normuyla (ETSI EN 301 893) kapsanmaz, BFWA normuyla — Broadband Fixed Wireless Access, ETSI EN 302 502 tarafından düzenlenir.
BFWA, çatılarda veya direklerde kurulan yüksek kazançlı yönlü antenler (20-30 dBi) arasındaki sabit nokta-noktaya bağlantılardır, doğrudan görüş hattıyla birkaç kilometre boyunca özel bir veri akışını değiştirirler. Etrafındaki telefonlara ve dizüstü bilgisayarlara hizmet veren bir Wi-Fi erişim noktası ile hiçbir ilgisi yoktur.
Türkiye ve AB'deki düzenleyici çerçeve
- Avrupa uyumlu norm: ETSI EN 302 502
- Kullanılabilir bant: 5725-5875 MHz (U-NII-3 + üst uzantı)
- Maksimum PIRE: dış mekan kullanımında 4 000 mW (4 W)
- DFS + TPC zorunlu — yayın öncesi radar taraması ve dinamik güç ayarı
- Türkiye: BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) düzenleyici çerçevesi altında, CEPT/ETSI uyumlu. Bireysel lisans gerektirmez, yalnızca EN 302 502 uyumlu sertifikalı ekipman gerekir
Ev tipi Wi-Fi ≠ BFWA
| Kriter | Wi-Fi RLAN | BFWA |
|---|---|---|
| ETSI normu | EN 301 893 | EN 302 502 |
| Kapsanan bant | 5150-5725 MHz | 5725-5875 MHz |
| Antenler | Çok yönlü 2-5 dBi | Yönlü 20-30 dBi |
| Maks. PIRE | ≤ 1 000 mW (U-NII-2C) | 4 000 mW |
| Topoloji | Erişim noktası etrafında mobil istemciler | İki uzak nokta arasında sabit bağlantı |
| Tipik ekipman | Asus, Netgear, Fritz!Box yönlendirici… | Ubiquiti PowerBeam, Mikrotik LDF, Cambium ePMP… |
Tipik kullanım durumları
- Fibere bağlanmamış bölgeleri kapsayan kırsal WISP operatörleri — merkezi bir direk bir köyü "sular"
- Fiber çekmenin çok pahalı olduğu durumlarda iki uzak şirket sahası arasında kurumsal backhaul
- Şantiyeler, marinalar, kamp alanları, etkinliklerde geçici kapsama
Karıştırılmamalı: 149-165 kanallarında 4 W'a yayın yapacak şekilde modifiye edilmiş bir ev tipi Wi-Fi yönlendiricisi Türkiye'de yasadışıdır. BTK bunu parazit olarak değerlendirir. Yalnızca BFWA sertifikalı ekipman (EN 302 502'ye uygunluk beyanı, uygun CE işareti) bu bantta yasal olarak bu güç seviyelerini kullanabilir.
6 GHz bandı, Wi-Fi spektrumunun en yeni uzantısıdır, Nisan 2020'de FCC tarafından Birleşik Devletler'de açılmıştır. Ek olarak 1 200 MHz spektrum getirir (ABD'de 5925-7125 MHz), yani 2,4 GHz ve 5 GHz'in toplamından daha fazlasını. Wi-Fi 6E (6 GHz'de 802.11ax normu) ve ardından Wi-Fi 7 (802.11be) standartları tarafından kullanılır, Wi-Fi 7 için 320 MHz'e kadar genişlikte kanallarla.
5 GHz'in aksine, 6 GHz DFS gerektirmez (bu bantta meteoroloji radarı yoktur). Karşılığında, FCC öngörülen kullanıma göre üç güç sınıfı tanımlamıştır:
- SP — Standard Power, 4 000 mW PIRE'ye kadar (36 dBm), iç ve dış mekan. Yayın izni vermeden önce gerçek zamanlı olarak öncelikli operatörlerin (sabit radyo bağlantıları, uydular, mobil hizmetler) veritabanını sorgulayan bir AFC (Automated Frequency Coordination) sistemi gerektirir. Yalnızca ABD ve Kanada'da mevcut.
- LPI — Low Power Indoor, 1 000 mW PIRE'ye kadar (Avrupa'da 200 mW), kesinlikle iç mekan, harici anten veya batarya ile çalışma olmadan. Ev tipi Wi-Fi 6E yönlendiricilerinin modudur.
- VLP — Very Low Power, 25 mW PIRE'ye kadar (14 dBm), iç veya dış mekan, taşınabilir. Mobil hotspotlar, AR/VR kulaklıklar, kablosuz kulaklıklar vb. için tasarlanmıştır.
Avrupa'da (ve Türkiye'de), bandın yalnızca alt yarısı — 5945-6425 MHz (kısmi U-NII-5) — 20 Kasım 2020 tarihli CEPT/ECC (20)01 kararıyla yetkilendirilmiştir ve yalnızca LPI ve VLP'de: AFC ile SP modu AB'de mevcut değildir. U-NII-6, U-NII-7 ve U-NII-8 alt bantları başka kullanımlara (sabit radyo bağlantıları, raylı taşıma, uydu hizmetleri) ayrılmıştır.
WiFi 6 GHz - Kanal Tahsisi (Wi-Fi 6E / Wi-Fi 7) | ||||
|---|---|---|---|---|
| Regülasyon bölgesi | U-NII-55925-6425 MHz · 500 MHz | U-NII-66425-6525 MHz · 100 MHz | U-NII-76525-6875 MHz · 350 MHz | U-NII-86875-7125 MHz · 250 MHz |
| 20 MHz Kanallar | 24 kanalno 1-93 | 5 kanalno 95-111 | 17 kanalno 115-181 | 13 kanalno 185-233 |
| Mevcut genişlikler | 40 / 80 / 160 / 320 MHz | 40 MHz | 40 / 80 / 160 MHz | 40 / 80 MHz |
| FCC ABD | SP / LPI / VLPSP: AFC ile 4 000 mW PIRE · LPI: 1 000 mW iç mekan · VLP: 25 mW | LPI / VLP1 000 mW iç mekan · 25 mW taşınabilir | SP / LPI / VLPSP: AFC ile 4 000 mW PIRE · LPI: 1 000 mW · VLP: 25 mW | LPI / VLP1 000 mW iç mekan · 25 mW taşınabilir |
| ISED Kanada | FCC ile aynıAFC ile SP · LPI · VLP | LPI / VLP | FCC ile aynıAFC ile SP · LPI · VLP | LPI / VLP |
| ETSI Avrupa Birliği | Yalnızca LPI / VLP5945-6425 MHz · 200 mW PIRE LPI iç mekan · 25 mW VLP · AFC yok | İzinli değil | İzinli değil | İzinli değil |
| ACMA Avustralya | LPI / VLP250 mW LPI · 25 mW VLP (Mart 2022'den beri) | LPI / VLPEkim 2025'ten beri uzantı | İzinli değilyalnızca 6585 MHz'e kadar kısmi | İzinli değil |
| MIC Japonya | LPI / VLP200 mW LPI · 25 mW VLP (Eylül 2022'den beri) | İzinli değil | İzinli değil | İzinli değil |
| MIIT Çin | İzinli değil6 GHz IMT'ye (5G/6G mobil) tahsis edildi | İzinli değil | İzinli değil | İzinli değil |
Sözlük
- U-NII
- Unlicensed National Information Infrastructure. Amerikan FCC tarafından tanıtılan ve tüm Wi-Fi teknik belgelerinde benimsenen 5 GHz ve 6 GHz bantlarının alt bantlara bölünmesi (5 GHz için U-NII-1, 2A, 2C, 3; 6 GHz için U-NII-5 ila 8).
- ISM
- Industrial, Scientific, Medical. Endüstriyel, bilimsel ve tıbbi ekipmanlar için lisanssız kullanıma ayrılmış uluslararası radyo bandı kategorisi — tarihsel olarak Wi-Fi (2,4 GHz), Bluetooth, Zigbee, mikrodalga fırınlar, uzaktan kumandalar vb. ile paylaşılır. 2,4-2,4835 GHz bandı en bilinenidir.
- TDWR
- Terminal Doppler Weather Radar. 5,6 ile 5,65 GHz arasında çalışan havaalanı meteoroloji radarı — Wi-Fi kanalları 120, 124 ve 128'i kapsar.
- DFS
- Dynamic Frequency Selection. Cihazı yayın öncesi kanalı taramaya ve radar tespit edilirse otomatik olarak terk etmeye zorlayan mekanizma. Avrupa'da 52-144 kanallarında zorunludur.
- TPC
- Transmit Power Control. Diğer spektrum kullanımlarıyla parazitlenmeyi sınırlamak amacıyla, istemciyle iletişim için gerekli minimum düzeyde yayın gücünün dinamik ayarı. Genellikle DFS ile birleştirilir.
- AFC
- Automated Frequency Coordination. ABD ve Kanada'da Wi-Fi 6 GHz'in Standard Power modu için zorunlu frekans koordinasyon sistemi: yüksek güçte yayın yapmadan önce, cihaz hiçbir öncelikli hizmetin (sabit radyo bağlantısı, uydu, mobil hizmet) coğrafi olarak yakın frekansı kullanmadığını doğrulamak için gerçek zamanlı olarak bir veritabanını sorgular. Avrupa'da kullanılmaz.
- PIRE
- Eşdeğer İzotropik Yayınlanan Güç (İngilizce EIRP). Teorik bir izotropik antene gerçek antenin maksimum kazanç yönündeki ışıma ile aynı miktarda enerji yaymak için sağlanması gereken güç. Tüm Wi-Fi düzenleyici sınırlar için kullanılan metriktir.
- SP
- Standard Power. AFC sisteminin kullanılması koşuluyla iç ve dış mekanda 4 000 mW PIRE'ye kadar (36 dBm) izin veren Wi-Fi 6 GHz'in güç sınıfı. Yalnızca ABD ve Kanada'da mevcuttur, Avrupa'da değil.
- LPI
- Low Power Indoor. Kesinlikle iç mekan kullanımında, harici anten veya batarya ile çalışma olmadan 1 000 mW PIRE (AB'de 200 mW) ile sınırlı Wi-Fi 6 GHz güç sınıfı. Ev tipi Wi-Fi 6E yönlendiricilerinin neredeyse tamamı tarafından kullanılan moddur.
- VLP
- Very Low Power. Taşınabilir cihazlarda iç veya dış mekanda 25 mW PIRE (14 dBm) ile sınırlı Wi-Fi 6 GHz güç sınıfı (mobil hotspotlar, AR/VR kulaklıklar, kablosuz kulaklıklar vb.).
- SRD
- Short Range Device. Belirli kısıtlı alt bantlarda DFS olmadan kullanılabilen düşük güçlü kısa menzilli ekipman kategorisi (5 GHz'de yaklaşık 25 mW PIRE).
- BFWA
- Broadband Fixed Wireless Access. Geniş bant sabit kablosuz bağlantı, tipik olarak iki bina arasında nokta-noktaya — ev tipi Wi-Fi'den farklı bir kullanım. Avrupa'da U-NII-3'te (kanal 149-165) DFS + TPC altında dış mekanda 4 000 mW PIRE'ye kadar izinlidir (ETSI EN 302 502 normu). Ev tipi Wi-Fi yönlendiricileri RLAN EN 301 893 normu tarafından kapsanmayan bu bandı kullanamaz.
